مالیات به عنوان یک ابزار اقتصادی و اجتماعی، نقش اساسی در تامین منابع مالی دولت‌ها دارد. با برداشت از دارایی‌ ها و درآمد افراد و شرکت‌ ها، دولت‌ ها قادر به تامین هزینه‌ های عمومی مانند آموزش، بهداشت، زیرساخت‌ ها و خدمات اجتماعی می‌شوند. این فرآیند به نوعی به توزیع عادلانه‌ تر ثروت در جامعه کمک می‌ کند و امکان تامین نیازهای عمومی را فراهم می‌ آورد.

مالیات بر اصناف و مشاغل، یکی از مهم‌ترین بخش‌ های سیستم مالیاتی کشورهاست. این مالیات به طور ویژه به مشاغل کوچک و بزرگ تعلق می‌گیرد و شامل صنف‌های مختلفی از جمله فروشگاه‌ ها، خدمات حرفه‌ای، صنایع تولیدی و غیره می‌شود. از آنجا که این مشاغل بخش قابل توجهی از اشتغال و تولید ملی را تشکیل می‌دهند، اخذ مالیات از آن‌ها به تأمین منابع مالی دولت کمک شایانی می‌کند.

مالیات اصناف و مشاغل چیست

براساس ماده ۹۵ قانون مالیات‌های مستقیم، دارندگان مشاغل و اصناف موظفند دفاتر و یا اسناد و مدارکی را که با رعایت اصول و ضوابط مربوطه، از جمله اصول و ضوابط تنظیم دفاتر تجاری طبق قانون تجارت، تهیه می‌شوند، نگهداری کنند. این مدارک باید برای تعیین درآمد مشمول مالیات استفاده شوند و اظهارنامه مالیاتی بر اساس آن‌ها تنظیم گردد.

مالیات بر اصناف و مشاغل، نوعی مالیات بر درآمد است که میزان آن بر اساس درآمد صاحبان مشاغل، اصناف و بنگاه‌ها تعیین می‌شود. درآمد مشمول مالیات مودیان شامل کل فروش کالا و خدمات به همراه سایر درآمدهایی است که مشمول مالیات‌های دیگر نمی‌شوند. پس از کسر هزینه‌ها و استهلاکات مربوطه، این درآمد بر اساس مقررات هزینه‌های قابل قبول و استهلاکات محاسبه می‌گردد. آخرین مهلت برای ارائه اظهارنامه مالیاتی مشاغل برای سال گذشته تا ۱۵ مردادماه سال جاری است.

مشمولان مالیات اصناف و مشاغل چه کسانی هستند؟

تمامی اشخاص حقیقی که در ایران از طریق مشاغل به کسب درآمد می‌پردازند، موظفند مالیات مربوط به آن درآمد را پس از کسر معافیت‌ها، به سازمان امور مالیاتی پرداخت کنند.

همچنین لازم به ذکر است که طبق تبصره ماده ۹۳ قانون مالیات‌های مستقیم، درآمد شرکت‌ های مدنی (صرف‌نظر از اینکه اختیاری یا قهری باشند) و همچنین درآمدهای ناشی از فعالیت‌ های مضاربه، در صورتی که عامل (مضارب) یا صاحب سرمایه، شخص حقیقی باشد، مشمول مالیات بر درآمد مشاغل خواهد بود.

معافیت مالیاتی اصناف

عبدالناصر همتی، وزیر امور اقتصادی و دارایی کشور، در تاریخ ۲۲ مهر ۱۴۰۳ اعلام کرد که با تصویب دولت و طبق وعده رئیس جمهور، میزان معافیت مالیاتی برای درآمد سالانه مشمول مالیات اصناف و مشاغل در لایحه بودجه سال ۱۴۰۴، با افزایش چشمگیر ۱۰۰ درصدی نسبت به سال جاری، به مبلغ ۲۰۰ میلیون تومان رسیده است. این تصمیم بخشی از تلاش‌های دولت برای حمایت از فعالان اقتصادی و کسب‌وکارهای کوچک و متوسط است که در پی فشارهای اقتصادی سال‌های گذشته، نیازمند حمایت‌های ویژه هستند.

در این راستا، دولت در نظر دارد تا بار مالیاتی بر دوش این قشر از جامعه را کاهش دهد و بدین ترتیب، امکان رشد و توسعه بیشتر این مشاغل فراهم شود. افزایش معافیت مالیاتی به این میزان، به معنای آن است که کسب‌وکارها و صنوف کوچک و متوسط که درآمد آنها کمتر از این میزان باشد، از پرداخت مالیات بر درآمد سالانه خود معاف خواهند شد. این امر در نهایت می‌تواند به تقویت اقتصاد داخلی و افزایش اشتغال‌زایی کمک کند.

مراحل پراخت مالیات مشاغل و اصناف