زنی ۷۰ ساله است با کلی سؤال که روز‌های آخر هر ماه مرتب تکرارشان می‌کند. همه دغدغه‌اش افزایش حقوق و متناسب‌سازی است. اینکه بالاخره حقوقش چقدر می‌شود؟ عقب افتاده‌ها را چه زمانی واریز می‌کنند و… می‌گوید حقوقش کفاف هزینه‌های زندگی‌اش را نمی‌دهد. او تنها نیست. تعداد این تماس‌های تلفنی خیلی زیاد است. فرقی هم نمی‌کند بازنشسته چه ارگانی باشند، کشوری، لشکری یا تأمین اجتماعی. سؤال همه یکی است، بالاخره این حقوق ما زیاد می‌شود یا نه؟ حقوقی که به قول خودشان هیچ وقت به سر ماه نمی‌رسد!

چند سالی است یکی از مهم‌ترین مطالبات بازنشسته‌ها، اجرای کامل و به‌موقع متناسب‌سازی حقوق است تا کمی رنگ به دریافتی کمرنگ شده مستمری‌شان باز گردد. بر اساس قانون، دریافتی بازنشستگان باید به ۹۰ درصد مستمری زمان برقراری برسد و با نرخ روز دستمزد جامعه همسان شود.

در سال ۱۴۰۴، بازنشستگان کشور شاهد افزایش ۲۰ درصدی حقوق و اجرای ۳۰ درصد دیگر از طرح متناسب‌سازی خواهند بود. آیا این تغییرات از فروردین‌ماه اعمال می‌شود یا باید منتظر مابه‌التفاوت در ماه‌های بعد باشیم؟

سال گذشته ۴۰ درصد از متناسب‌سازی حقوق بازنشسته‌ها اجرا شد و بازنشسته‌های تأمین اجتماعی در تابستان ۱۴۰۳، ۳ میلیون تومان علی‌الحساب دریافت کردند و حقوق آنها از آبان تا اسفندماه همراه با اعمال متناسب‌سازی واریز شد. اما هنوز چندماه عقب افتادگی در پرداخت مابه‌التفاوت متناسب‌سازی سال گذشته باقی مانده است. حال سؤال اینجاست، بازنشستگان تأمین‌اجتماعی هم مشمول افزایش۲۰ درصدی حقوق می‌شوند؟

علی دهقانی‌کیا رئیس کانون بازنشستگان تأمین اجتماعی تهران درباره افزایش حقوق بازنشستگی در سال جدید، می‌گوید: «سال‌هاست که تورم بر سفره مردم بویژه بازنشستگان سایه انداخته است و هرروز که می‌گذرد این سفره بی‌روح‌تر می‌شود.

مقام معظم رهبری در تبیین سیاست‌های کلی تأمین‌اجتماعی به ایجاد رفاه عمومی و رفع خط فقر دستور داده‌اند به این معنا که افزایش دستمزد باید بیشتر از تورم موجود در جامعه باشد.

اما متأسفانه در بودجه سال ۱۴۰۴ میزان افزایش دستمزد برای بازنشستگان ۲۰ درصد تعیین شد. یعنی آنچه که در بودجه برای دریافتی بازنشستگان لحاظ می‌شود ربطی به خانواده سازمان تأمین اجتماعی ندارد. چون افزایش حقوق بازنشستگان تأمین اجتماعی بر اساس ماده ۴۱ قانون کار، ماده ۱۱۱ و ۹۶ تأمین اجتماعی تعیین می‌شود.»

او با بیان اینکه حداقل دریافتی بازنشستگان تأمین اجتماعی در سال گذشته ۷ میلیون و ۱۶۰ هزار تومان بود، توضیح می‌دهد: «این مبلغ با احتساب مزایا و … به حدود ۸ میلیون و۵۰۰ هزار تومان هم می‌رسید.
در همین حال سال گذشته سبد معیشت خانوار با توافق نمایندگان کارفرمایان، کارگران و دولت در شورای عالی کار روی ۲۴ میلیون و۵۰۰ هزار تومان بسته شده بود که نشان می‌داد بازنشستگان فقط یک سوم سبد معیشت یک خانوار را دریافت می‌کنند، این یعنی کوچک شدن سفره بازنشستگان.»

دهقانی‌کیا با اشاره به افزایش ۴۵ درصدی دریافتی حداقل بگیران در سال جدید می‌گوید: «خوشبختانه امسال همه گروه‌ها در شورای عالی کار به توافق رسیدند تا دریافتی بازنشستگان به نرخ تورم برسد.

بر اساس ماده ۴۱ قانون کار افزایش ۴۵ درصدی برای حداقل بگیران و ۳۲ درصد به اضافه ۹۳۰ هزار تومان برای سایر سطوح در بحث حقوق دستمزد کارگران مشمول قانون کار به تصویب رسید و طبق قانون هر آنچه برای کارگران حداقلی بگیر تصویب شود برای بازنشستگان حداقلی بگیرهم لحاظ خواهد شد.

یعنی بازنشسته حداقلی بگیر با دریافتی ۷ میلیون و۱۶۰ هزار تومان با این افزایش، ۱۰ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان بدون مزایا دریافت خواهد کرد. حال نکته این است، افزایش ۳۲ درصد به اضافه ۹۳۰ هزار تومانی که برای سال ۱۴۰۴ کارگران سایر سطوح در نظر گرفته شده است هم باید برای بازنشستگان سایر سطوح اجرایی شود که نیاز به تأیید تأمین اجتماعی دارد تا اجرایی شود.»

محاسبه ضریب دریافتی حقوق پایه با یک ضرب و جمع ساده به دست می‌آید. مثلاً فردی ۱۵ میلیون حقوق ثابت دریافت می‌کند، باید ۱۵ میلیون تومان را در ۳۲ درصد ضرب و ۹۳۰ هزار تومان به آن اضافه کنیم. اگر این فرد در سال ۱۴۰۳ حقوق ثابت ۱۵ میلیون تومان می‌گرفته، سال جدید حدود ۲۰ میلیون و ۷۳۰ هزار تومان دریافتی ثابت دارد که با حق اولاد، حق مسکن و… این عدد بیشتر خواهد شد.
عقب افتادگی در متناسب‌سازی سال گذشته

متناسب‌سازی حقوق بازنشستگان از سال ۱۴۰۰ شروع شد و هر سال بخشی از آن را اجرایی کردند تا دریافتی بازنشستگان به ۹۰ درصد دوران برقراری حقوق بازنشستگی برسد، اما به گفته رئیس کانون بازنشستگان تأمین اجتماعی تهران این قانون برای بازنشستگان کشوری و لشکری است و برای بازنشستگان سازمان تأمین اجتماعی باید تفاوت زمان برقراری لحاظ شود، او می‌گوید: «در ماده ۱۱۱ قانون تأمین اجتماعی آمده است؛ دریافتی بازنشستگان مثل کارگران شاغل در نظر گرفته شود به این شکل که مبلغی که زمان برقراری حقوق لحاظ می‌شود، بر اساس قانون برنامه هفتم توسعه به نرخ امروز هر چقدر عقب افتادگی دارد، ظرف سه سال به زمان برقراری حقوق بازنشستگی برسد.

سال گذشته ۴۰ درصد پرداخت شد و ۶۰ درصد هنوز باقی مانده است و برای امسال پرداختی ۳۰ درصدی در نظر گرفته شده است. با این احتساب در سال‌جاری دریافتی بازنشستگان باید به ۷۰ درصد زمان برقراری حقوق بازنشستگی نزدیک شود. این موضوع هم مستلزم تأیید مدیرعامل سازمان تأمین اجتماعی است که تا این لحظه نشان از همکاری‌های مثبت دارند. آنچه که نیاز به اصلاح دارد پرداخت سریع مابه التفاوت‌های رقم متناسب‌سازی است. چرا که از۴۰ درصد سال گذشته هنوز حدود ۴ ماه پرداخت نشده، باقی مانده است.

امیدواریم با همکاری سازمان تأمین‌اجتماعی و پیگیری‌های کانون عالی بازنشستگان در ماه‌های اول سال ۱۴۰۴ این مابه التفاوت‎ها به بازنشستگان پرداخت شود. البته به غیر از این عقب افتادگی، امیدواریم ۳۰ درصد متناسب‌سازی حقوق بازنشستگان هم در سال جدید اجرایی شود تا خوشرنگی به سفره بازنشستگان باز گردد.»