نتیجه پانزدهمین مرحله از حراج اوراق مالی اسلامی دولتی در سال ۱۴۰۴ که در تاریخ سه‌شنبه ۲۵ شهریور ماه ۱۴۰۴ برگزار شد، توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران انتشار یافت و مجموع اوراق فروخته شده توسط دولت از ابتدای سال تاکنون به بالای ۲۳۷ هزار میلیارد تومان رسید.

بر اساس این گزارش در پانزدهمین مرحله از حراج اوراق مالی اسلامی دولتی ۳ نماد «اراد ۲۳۰»، «اراد ۲۳۱» و «اراد ۲۳۲» مجموعاً به ارزش ۳۷ هزار میلیارد تومان عرضه شد و در مجموع کمتر از ۱۶ هزار میلیارد تومان از این اوراق به فروش رسید که معادل کمتر از ۴۳ درصد از اوراق عرضه شده است.

در نماد اراد ۲۳۰، از مجموع ۷۰.۹ هزار میلیارد ریال اوراق عرضه‌شده، ۶۴ هزار میلیارد ریال به خریداران حقیقی و حقوقی در بازار سرمایه (بورس) واگذار شد.

در نماد اراد ۲۳۱، از مجموع ۱۰۰ هزار میلیارد ریال اوراق عرضه‌شده، ۳ بانک و مؤسسه اعتباری غیربانکی با ارزش سفارشی معادل ۱۲.۳ هزار میلیارد ریال شرکت کردند که ۸.۳ هزار میلیارد ریال آن توسط وزارت امور اقتصادی و دارایی پذیرفته شد. همچنین، ۸۶.۷ هزار میلیارد ریال اوراق نیز به سایر خریداران حقیقی و حقوقی در بازار سرمایه واگذار شد.

در نماد اراد ۲۳۲، با وجود عرضه ۲۰۰ هزار میلیارد ریال اوراق، هیچ‌یک از بانک‌ها و مؤسسات اعتباری غیربانکی و سایر خریداران حقیقی و حقوقی در بازار سرمایه سفارشی ثبت نکردند و این اوراق در این مرحله بدون مشتری باقی ماند.

نرخ بازده تا سررسید دو نماد اراد ۲۳۰ و اراد ۲۳۲ ۲۸.۷۱ درصد و برای نماد اراد ۲۳۱، ۲۸ درصد اعلام شد. مجموع فروش اوراق در این مرحله به ۱۵۹ هزار میلیارد ریال رسید و ارزش کل فروش اوراق مالی اسلامی دولتی از ابتدای سال جاری تا پایان مرحله چهاردهم به ۲,۳۷۵.۵ هزار میلیارد ریال بالغ شد.

بررسی معاملات اوراق مالی اسلامی از ابتدای سال ۱۴۰۴

نمودار زیر روند ۱۵ مرحله گذشته حراج اوراق مالی اسلامی دولتی را نشان می‌دهد. در این نمودار، کل مبلغ اوراق عرضه شده، ارزش سفارش‌های خرید توسط شبکه بانکی، ارزش خرید توسط سرمایه‌گذاران حقیقی و حقوقی در بازار سرمایه و ارزش کل اوراق فروخته‌شده در هر حراج بر حسب هزار میلیارد تومان (همت) نمایش داده شده است.

نمودار فوق نشان می‌دهد تا حراج ششم اوراق خریداری شده (نمودار زرد) تماماً توسط شبکه بانکی (نمودار نارنجی) صورت گرفته و نمودار نارنجی و زرد بر هم منطبقند و خرید اوراق توسط بازار سرمایه (نمودار خاکستری) از مرحله هفتم شروع شده و از مرحله ۱۲ به بعد تقریباً خریداری اصلی اوراق بازار سرمایه است و نه شبکه بانکی و این از انطباق نمودار زرد و خاکستری قابل مشاهده است.

نمودار زیر سهم شبکه بانکی و بازار سرمایه را از درصد فروخته شده اوراق در ۱۵ مرحله گذشته حراج اوراق مالی اسلامی دولتی نشان می‌دهد. همانطور که در این نمودار مشهود است از حراج ششم به بعد سهم شبکه بانکی به طور قابل توجهی کاهش و سهم بازار سرمایه در خرید اوراق دولتی افزایش چشم‌گیری یافته است.

بررسی نمودار فوق و آمار ۱۵ دوره حراج گذشته نشان می‌دهد که از مجموع ۲۳۷.۵۸ هزار میلیارد تومان اوراق مالی اسلامی دولتی فروخته‌شده تا کنون، شبکه بانکی با خرید ۱۱۹.۹۶ همت و بازار سرمایه نیز با خرید ۱۱۷.۶۲ همت سهم برابری در تأمین مالی دولت پیدا کرده‌اند.

نمودار زیر کاهش سهم شبکه بانکی و افزایش سهم بازار سرمایه در خرید اوراق مالی اسلامی دولتی را بر حسب درصد از اولین تا آخرین حراج نشان می‌دهد. این روند به روشنی بیانگر نزدیک شدن سهم بازار سرمایه به بازار پول و کاهش برتری مطلق بانک‌ها در تأمین مالی دولت است.

جزئیات حراج شانزدهم اوراق مالی اسلامی دولتی

بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در آخرین اطلاعیه خود اعلام کرد شانزدهمین مرحله حراج اوراق مالی اسلامی دولتی، روز سه‌شنبه (یکم مهر ماه ۱۴۰۴) برگزار خواهد شد.

در این مرحله، سه نوع اوراق مرابحه عام، کوپن‌دار با تواتر پرداخت سود شش‌ماهه، عرضه می‌شود که پرداخت کوپن دوبار در سال انجام خواهد گرفت.

بر اساس اطلاعیه بانک مرکزی، جزئیات اوراق عرضه‌شده به شرح جدول زیر است.

نرخ سود اسمی سالانه این اوراق ۲۳ درصد و قیمت اسمی هر ورقه یک میلیون ریال تعیین شده است. با احتساب مجموع اوراق عرضه‌شده، ارزش کل حراج این مرحله به بیش از ۲۸ هزار میلیارد تومان می‌رسد.

شایان ذکر است بانک مرکزی پیشنهادات دریافت‌شده از بانک‌ها و مؤسسات اعتباری غیربانکی را به منظور تصمیم‌گیری به وزارت امور اقتصادی و دارایی ارسال و آن وزارتخانه نسبت به تعیین سفارش‌های برنده اقدام می‌کند.

ضمناً بانک مرکزی تاکید کرده است که کارگزاری این بانک ضمن تأمین زیرساخت معاملات و برگزاری حراج، تعهدی نسبت به حجم و قیمت اوراق مالی اسلامی دولتی فروش‌رفته ندارد و اوراق مزبور را در بازار اولیه به منظور تأمین مالی دولت خریداری نخواهد کرد.